Polski program jądrowy pod lupą City: Między strategiczną koniecznością a ścianą kapitałową

Brytyjski sceptycyzm wobec polskiego renesansu nuklearnego

W dniach 15 i 16 lipca 2026 roku na łamach czołowych brytyjskich mediów finansowych, w tym w dzienniku „The Financial Times” oraz tygodniku „The Economist”, opublikowano serię pogłębionych artykułów analizujących kierunek polskiej transformacji energetycznej. Pretekstem do tych publikacji było przesłanie przez Warszawę do Komisji Europejskiej zaktualizowanego Krajowego Planu na rzecz Energii i Klimatu (KPEiK) oraz niedawne, głośne uroczystości związane z popłynięciem pierwszego prądu z morskiej farmy wiatrowej Baltic Power. Brytyjscy publicyści, choć jednoznacznie oceniają zwrot Polski w stronę energetyki niskoemisyjnej jako krok o epokowym znaczeniu geopolitycznym, stawiają niezwykle trudne pytania dotyczące barier kapitałowych i realności założonych harmonogramów.

Główny nurt krytyki koncentruje się wokół tak zwanej „ściany kapitałowej”. Budowa od 6 do 9 GW mocy w energetyce jądrowej, opartej na technologii AP1000 od amerykańskiego konsorcjum Westinghouse-Bechtel, to według szacunków City of London inwestycja, której koszt tylko dla pierwszego etapu w pomorskim Choczewie przekroczy 150 miliardów złotych (około 35 miliardów euro). Londyńscy analitycy podkreślają, że choć polski rząd na początku 2026 roku przekazał spółce Polskie Elektrownie Jądrowe (PEJ) obligacje skarbowe o wartości 4,6 miliarda złotych na kontynuację prac projektowych, to wciąż stanowi to zaledwie ułamek kwoty niezbędnej do sfinalizowania inwestycji. Sytuację komplikuje fakt, że Polska ponosi jednocześnie gigantyczne wydatki na obronność, przekraczające 4% PKB, co zdaniem brytyjskiej prasy mocno ogranicza przestrzeń fiskalną państwa do udzielania gwarancji kredytowych dla długu komercyjnego.

„Polska próbuje dokonać bezprecedensowego skoku technologicznego, łącząc gigantyczne wydatki zbrojeniowe z całkowitą przebudową miksu energetycznego. Finansowanie tak kapitałochłonnych projektów jak elektrownie jądrowe wyłącznie w oparciu o krajowe mechanizmy dłużne, przy obecnym koszcie kapitału w Europie Środkowej, graniczy z cudem finansowym. Bez głębokiej reformy unijnego rynku finansowego lub bezpośredniego zaangażowania kapitałowego partnerów z USA, Warszawa może zderzyć się ze ścianą budżetową.”

Przestroga z Hinkley Point C i wyzwania łańcucha dostaw

W brytyjskich komentarzach z połowy lipca 2026 roku stale powraca temat rodzimych doświadczeń Wielkiej Brytanii z budową elektrowni jądrowej Hinkley Point C. Projekt ten, oparty na francuskiej technologii EPR, stał się na Wyspach symbolem inwestycyjnego koszmaru: jego koszty wzrosły niemal dwukrotnie w stosunku do pierwotnych szacunków, a termin uruchomienia opóźnił się o ponad dekadę. Brytyjscy eksperci ostrzegają polski rząd, że założony przez PEJ harmonogram – zakładający wylanie pierwszego tzw. „jądrowego betonu” w 2028 roku i uruchomienie pierwszego bloku w 2036 roku – jest skrajnie optymistyczny i nie uwzględnia realiów globalnego łańcucha dostaw komponentów jądrowych oraz chronicznego braku wyspecjalizowanej kadry inżynierskiej.

Kolejnym elementem krytyki jest stan polskiej infrastruktury sieciowej. Zgodnie z analizami zaprezentowanymi w Londynie, integracja wielkoskalowego atomu z dynamicznie rosnącą flotą odnawialnych źródeł energii (OZE) – których moc zainstalowana do 2040 roku ma sięgnąć od 84 do 92 GW – wymagać będzie modernizacji sieci przesyłowych i dystrybucyjnych o wartości co najmniej 130 miliardów złotych. Brytyjczycy powątpiewają, czy polskie spółki dystrybucyjne będą w stanie udźwignąć te nakłady inwestycyjne bez drastycznego przerzucenia kosztów na odbiorców końcowych w postaci opłat dystrybucyjnych.

Weryfikacja danych: Co jest polityczną narracją, a co twardym faktem?

Aby obiektywnie zweryfikować sceptyczne doniesienia brytyjskiej prasy, należy zestawić je z oficjalnymi dokumentami rządowymi, decyzjami administracyjnymi oraz twardymi danymi z polskiego rynku energetycznego. Wbrew sugestiom o braku przygotowania proceduralnego, polski program jądrowy poczynił w ostatnich miesiącach znaczące postępy. Kluczowym krokiem milowym było wydanie w pierwszej połowie 2026 roku przez Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki (PAA) ostatecznej, pozytywnej opinii dotyczącej lokalizacji elektrowni w Choczewie (Lubiatowo-Kopalino). Dokument ten potwierdza, że przeprowadzone szczegółowe badania geologiczne, sejsmiczne i hydrologiczne w pełni gwarantują bezpieczeństwo jądrowe i ochronę radiologiczną inwestycji, eliminując ryzyko administracyjnego paraliżu.

Również kwestia finansowania, choć trudna, nie opiera się wyłącznie na budżecie krajowym. Jak wyjaśniają polscy urzędnicy rządowi, model finansowy zakłada pozyskanie do 60% kapitału dłużnego z zagranicznych agencji wsparcia eksportu (export credit agencies), w tym przede wszystkim od amerykańskiego US EXIM Banku, który zadeklarował wielomiliardowe wsparcie dla technologii AP1000. Dokapitalizowanie PEJ kwotą 4,6 miliarda złotych na początku 2026 roku, po uzyskaniu bezprecedensowo szybkiej zgody Komisji Europejskiej na pomoc publiczną, w pełni zabezpiecza finansowanie trwającej umowy inżynieryjnej (EDA) oraz budowę infrastruktury towarzyszącej (dróg i linii kolejowych do placu budowy), co dowodzi, że faza wstępna przebiega w sposób uporządkowany.

Warto również odnieść się do sukcesu polskiego sektora offshore, który brytyjskie media częściowo pomijają. Uruchomienie 10 lipca 2026 roku morskiej farmy wiatrowej Baltic Power (wspólnego projektu Orlenu i kanadyjskiego Northland Power) o docelowej rocznej produkcji 4 TWh prądu udowadnia, że polski przemysł i administracja potrafią skutecznie realizować megaprojekty w trudnych warunkach makroekonomicznych. Baltic Power pokryje docelowo około 3% krajowego zapotrzebowania na energię, co stanowi realny fundament pod budowę miksu opartego na OZE i atomie.

„Brytyjski sceptycyzm częściowo wynika z ich własnych, traumatycznych doświadczeń projektowych z Hinkley Point C. Polska jednak wyciąga wnioski z tych błędów. Wybór seryjnie budowanej i sprawdzonej operacyjnie technologii AP1000 od Westinghouse, w przeciwieństwie do prototypowych reaktorów EPR, ma na celu zminimalizowanie ryzyka opóźnień budowlanych. Niemniej jednak koszty modernizacji sieci przesyłowych i struktura długu pozostają realnym, gigantycznym wyzwaniem dla Warszawy.”

SMR jako obszar polsko-brytyjskiej synergii technologicznej

Interesującym wątkiem poruszanym w brytyjskich publikacjach z 16 lipca 2026 roku jest rynek małych reaktorów modułowych (SMR). Wielka Brytania upatruje w Polsce jednego z najbardziej obiecujących rynków zbytu dla technologii opracowywanej przez Rolls-Royce SMR. W maju 2024 roku polskie Ministerstwo Klimatu i Środowiska wydało decyzję zasadniczą popierającą wdrożenie tej brytyjskiej technologii dla projektów realizowanych przez państwową spółkę Industria (część Agencji Rozwoju Przemysłu) w ramach Centralnego Okręgu Wodorowego. Projekt ten zakłada produkcję 50 tysięcy ton niskoemisyjnego wodoru rocznie.

Choć Rolls-Royce SMR poczynił ogromne postępy, podpisując m.in. w kwietniu 2026 roku umowę z czeskim koncernem ČEZ na wdrożenie reaktora w Temelínie, to brytyjscy analitycy słusznie zauważają, że technologia ta wciąż nie ma w pełni działającej instalacji referencyjnej na świecie. Pierwsze komercyjne uruchomienia tego typu reaktorów planowane są dopiero na przełom lat 20. i 30. XXI wieku (np. projekt GE Hitachi BWRX-300 w kanadyjskim Darlington). Oznacza to, że polskie plany dekarbonizacji przemysłu w oparciu o SMR na początku lat 30. są obarczone ryzykiem technologicznym i certyfikacyjnym, co wymaga od rządu w Warszawie elastycznego podejścia do bilansowania miksu energetycznego.