BILANS PRAWDY: Czy rząd obciął wydatki na armię i obronność państwa?
MANIPULACJA
Sprawdzana teza: "Politycy opozycji twierdzą, że w najnowszym projekcie budżetu państwa rząd Donalda Tuska dokonał cięć w wydatkach na wojsko, co ma skutkować wyhamowaniem modernizacji Sił Zbrojnych RP i utratą czołowej pozycji w NATO."
Krótki bilans: Choć łączna suma planowanych nakładów nominalnie spada o 1,9 mld zł (o ok. 1%), to bazowy budżet MON rośnie o niemal 7 mld zł, a tańszy fundusz pozabudżetowy jest kompensowany zakupami netto bez podatku VAT w ramach mechanizmu SAFE.
Szczegółowa analiza faktów
W debacie parlamentarnej nad ustawą budżetową na kolejny rok pojawiły się zarzuty o „pierwsze od lat nominalne cięcie budżetu obronnego”. Opozycja wskazuje na porównanie ogólnych planów finansowych: w poprzednim planie łączna pula na obronność wynosiła 200,1 mld zł (ok. 4,8% PKB), podczas gdy w nowym projekcie zabezpieczono 198,1 mld zł, co przekłada się na 4,51% PKB. Spadek o 1,9 mld zł jest jednak faktem wyłącznie w ujęciu sumy bilansowej brutto, a interpretowanie go jako cięcia w regularnej armii pomija strukturę finansowania bezpieczeństwa.
Kluczowa różnica wynika z podziału na dwa odrębne filary finansowania Sił Zbrojnych RP:
- Część 29 budżetu państwa (Obrona narodowa): wydatki bezpośrednio zarządzane przez MON nie spadają, lecz rosną z poziomu 124,8 mld zł do rekordowych 131,7 mld zł (wzrost o blisko 7 mld zł, przeznaczony m.in. na uposażenia żołnierzy, infrastrukturę i bieżące utrzymanie).
- Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ): pozabudżetowy wehikuł prowadzony przez Bank Gospodarstwa Krajowego, którego planowane wydatki skorygowano z 72,2 mld zł do 66,4 mld zł. Warto podkreślić, że od momentu powstania FWSZ w 2022 roku jego plany finansowe nigdy nie zostały zrealizowane w 100% z przyczyn opóźnień kontraktowych i zdolności absorpcyjnych rynku zbrojeniowego.
Decydującym czynnikiem obalającym tezę o zmniejszeniu realnego strumienia wyposażenia armii jest wejście w życie unijnego instrumentu pożyczkowego SAFE. Sprzęt i zamówienia wojskowe realizowane w tym reżimie są zwolnione ze standardowej stawki 23% podatku VAT. W ujęciu netto za zaplanowaną kwotę wojsko może sfinalizować odbiór większego wolumenu sprzętu bojowego niż w warunkach pełnego opodatkowania transakcji. Ponadto poziom nakładów obronnych rzędu 4,51% PKB nadal ponad dwukrotnie przewyższa minimalny próg traktatowy NATO (2,0% PKB).