BILANS PRAWDY: Czy Polska wydaje na badania i rozwój (B+R) najmniej w całej Unii Europejskiej?
FAŁSZ
Sprawdzana teza: "W przestrzeni publicznej, debatach nad stanem polskiej nauki oraz mediach społecznościowych pojawia się teza, że Polska ponosi najniższe nakłady na badania i rozwój (B+R) w całej Unii Europejskiej, zamykając unijną stawkę."
Krótki bilans: Polska nie zamyka unijnej stawki – z nakładami na B+R na poziomie 1,50% PKB zajmuje 16. miejsce w Unii Europejskiej, wyprzedzając m.in. Rumunię, Bułgarię, Łotwę, Słowację, Cypr, Maltę oraz Irlandię.
Szczegółowa analiza faktów
W debacie publicznej dotyczącej kondycji polskiego szkolnictwa wyższego, instytutów Polskiej Akademii Nauk oraz ryzyka drenażu mózgów regularnie powraca argument, jakoby Polska była krajem o najniższych nakładach na badania i rozwój (B+R) w całej Unii Europejskiej. Zestawienie tego twierdzenia z oficjalnymi danymi statystycznymi Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) oraz Eurostatu dowodzi, że jest ono całkowicie niezgodne z faktami.
Zgodnie z najnowszym komunikatem Głównego Urzędu Statystycznego krajowe nakłady brutto na działalność badawczą i rozwojową (wskaźnik GERD) w Polsce osiągnęły poziom 58,8 mld zł, co oznacza wzrost o 14,2% w ujęciu rocznym. Przełożyło się to na wskaźnik intensywności prac B+R w relacji do PKB na poziomie 1,50% (wobec 1,41% rok wcześniej). W strukturze wykonawczej dominującą rolę odegrał sektor przedsiębiorstw, odpowiadający za 64,9% łącznych nakładów (38,2 mld zł), natomiast sektor szkolnictwa wyższego i jednostek naukowych sfinansował 32,8% tej puli.
Dane Eurostatu dotyczące państw członkowskich UE jednoznacznie zaprzeczają twierdzeniu, że Polska znajduje się na szarym końcu Wspólnoty. Choć polski wynik pozostaje poniżej unijnej średniej (wynoszącej 2,26% PKB) oraz daleko za liderami takimi jak Szwecja (3,53% PKB), Belgia (3,40% PKB) czy Austria (3,30% PKB), Polska plasuje się w środku unijnej stawki (16. miejsce na 27 państw). Zdecydowanie niższe wskaźniki intensywności B+R notują kraje z dołu rankingu:
- Rumunia – 0,50% PKB,
- Malta – 0,50% PKB,
- Cypr – 0,70% PKB,
- Bułgaria – 0,80% PKB,
- Łotwa – 0,90% PKB,
- Słowacja oraz Luksemburg – po 1,00% PKB,
- Irlandia – 1,06% PKB.
W ujęciu nominalnym nakłady na B+R w Polsce (przekraczające 13 mld euro) plasują polską gospodarkę w pierwszej dziesiątce państw Unii Europejskiej pod względem łącznego wolumenu środków kierowanych na działalność innowacyjną. Twierdzenie przypisujące Polsce ostatnie miejsce w Unii Europejskiej jest zatem nieprawdziwe.