BILANS PRAWDY: Czy Polska ma najwyższy deficyt finansów publicznych w Unii Europejskiej?
MANIPULACJA
Sprawdzana teza: "W przestrzeni medialnej oraz podczas sejmowych wystąpień po publikacji najnowszych danych unijnych pojawiły się twierdzenia, że Polska odnotowała najwyższy deficyt sektora finansów publicznych w całej Unii Europejskiej."
Krótki bilans: Polska ma drugi, a nie najwyższy deficyt w Unii Europejskiej (7,2% PKB wobec 7,8% PKB w Rumunii), choć skala polskiej dziury finansowej ponaddwukrotnie przekracza unijną średnią (3,1% PKB).
Szczegółowa analiza faktów
Publikacja jesiennej notyfikacji fiskalnej przez Eurostat oraz Główny Urząd Statystyczny (GUS) w ramach procedury nadmiernego deficytu (EDP) wywołała gwałtowną debatę polityczną na temat stanu kasy państwa. W wystąpieniach parlamentarnych oraz licznych komentarzach w mediach społecznościowych powtarzano tezę, że Polska stała się „niechlubnym liderem i rekordzistą Unii Europejskiej pod względem wielkości deficytu”. Formułowanie takiego zarzutu stanowi jednak klasyczną manipulację statystyczną – wyolbrzymia twarde dane liczbowe, ignorując oficjalne tabele unijnego urzędu statystycznego.
Zgodnie z oficjalnym komunikatem Eurostatu, uwzględniającym drugą notyfikację danych fiskalnych, deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych (tzw. general government) w Polsce w relacji do PKB ukształtował się na poziomie 7,2% PKB (w ujęciu nominalnym 283,6 mld zł, po niewielkiej rewizji z wcześniejszych szacunków na poziomie 7,3%). Wynik ten nie plasuje jednak Polski na pierwszym miejscu w UE:
- Rumunia zanotowała najwyższy deficyt w całej Wspólnocie na poziomie 7,8% PKB;
- Polska zajęła drugą pozycję z wynikiem 7,2% PKB;
- Kolejne miejsca w zestawieniu najwyższych deficytów zajęły Belgia (5,2% PKB) oraz Francja (5,1% PKB);
- Średnia dla całej Unii Europejskiej wyniosła 3,1% PKB, a dla strefy euro 3,0% PKB.
Chociaż Polska nie zajmuje pierwszego miejsca, kondycja finansów publicznych pozostaje pod szczególnym nadzorem Komisji Europejskiej z uwagi na objęcie Warszawy Procedurą Nadmiernego Deficytu. Głównym czynnikiem strukturalnym windowującym deficyt są bezprecedensowe nakłady na obronność i modernizację armii, które sięgają ponad 4% PKB (najwięcej w całym Sojuszu Północnoatlantyckim), w połączeniu ze sztywnymi wydatkami socjalnymi oraz skokowym wzrostem kosztów obsługi długu publicznego.
Podsumowując, twierdzenie, że Polska ma najwyższy deficyt w Unii Europejskiej, opiera się na fakcie istnienia bardzo dużej luki budżetowej, lecz fałszuje hierarchię unijnego zestawienia. Polska ustępuje pod tym względem Rumunii, dlatego tezę uznajemy za manipulację polegającą na wyolbrzymieniu rzeczywistych danych statystycznych.