BILANS PRAWDY: Czy liczba urodzeń w Polsce w 2025 roku spadła poniżej 240 tysięcy?

Kryzys demograficzny w Polsce od lat stanowi jeden z najważniejszych punktów debaty publicznej, jednak dane Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) za 2025 rok pokazują, że proces ten uległ gwałtownemu przyspieszeniu. Według oficjalnych danych statystycznych, w ubiegłym roku w Polsce odnotowano zaledwie 238 264 urodzenia żywe. Oznacza to, że po raz pierwszy w powojennej historii kraju roczna liczba urodzeń spadła nie tylko poniżej psychologicznej bariery 250 tysięcy, ale również poniżej poziomu 240 tysięcy.

Dla porównania, jeszcze w 2024 roku w Polsce urodziło się 252 tysiące dzieci, co już wówczas uznawane było za alarmujący i historycznie niski wynik. Spadek o kolejne 14 tysięcy w ciągu zaledwie jednego roku (tj. o około 5,56% rok do roku) pokazuje trwałość i pogłębianie się negatywnych trendów. Warto przypomnieć, że u progu XXI wieku roczna liczba urodzeń oscylowała w granicach 380 tysięcy, a w okresie ostatniego wyżu demograficznego w 1983 roku urodziło się ponad 720 tysięcy dzieci. Obecny wynik oznacza ponad trzykrotny spadek w porównaniu z tamtym okresem.

Demografowie oraz eksperci rynku pracy wskazują na szereg przyczyn, które doprowadziły do tak głębokiej zapaści demograficznej. Do kluczowych czynników należą:

• Kurcząca się baza matek – w wiek rozrodczy wchodzą obecnie roczniki z niżu demograficznego lat 90. i początku XXI wieku, które są znacznie mniej liczne niż pokolenie wyżu z lat 80.
• Bardzo niski współczynnik dzietności – w 2025 roku współczynnik ten w Polsce wyniósł zaledwie 1,068 dziecka na kobietę w wieku rozrodczym, co plasuje Polskę na jednym z ostatnich miejsc w Unii Europejskiej i daleko od poziomu zastępowalności pokoleń (wynoszącego 2,1).
• Czynniki społeczno-ekonomiczne – takie jak brak stabilności mieszkaniowej dla młodych ludzi, wysokie koszty utrzymania oraz zmieniający się model życia i opóźnianie decyzji o macierzyństwie.

Spadek liczby urodzeń pociąga za sobą natychmiastowe konsekwencje infrastrukturalne i budżetowe. W całej Polsce samorządy zmagają się z problemem pustoszejących placówek oświatowych. W 2025 roku samorządy zlikwidowały 148 szkół podstawowych (głównie w rejonach wiejskich), a miasta takie jak Warszawa czy Katowice zaczęły wygaszać oddziały przedszkolne. Co więcej, w 2025 roku zamknięto lub zawieszono działalność kolejnych 27 oddziałów ginekologiczno-położniczych z uwagi na zbyt niską liczbę porodów, co potwierdza, że kryzys demograficzny bezpośrednio przemodelowuje polski system ochrony zdrowia i edukacji.