BILANS PRAWDY: Czy deficyt budżetowy Polski za ubiegły rok przekroczył unijne kryterium z Maastricht?
PRAWDA
Sprawdzana teza: "Sprawdzamy, czy w świetle oficjalnych danych statystycznych deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Polski za 2025 rok przekroczył dopuszczalny unijny limit referencyjny wynoszący 3% PKB."
Krótki bilans: W 2025 roku deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych (general government) Polski wyniósł 7,3% PKB, co oznacza ponad dwukrotne przekroczenie unijnego limitu z Maastricht wynoszącego 3% PKB.
Szczegółowa analiza faktów
Zgodnie z unijnymi kryteriami konwergencji, potocznie nazywanymi kryteriami z Maastricht, państwa członkowskie Unii Europejskiej są zobowiązane do utrzymywania deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych (tzw. general government deficit) na poziomie nieprzekraczającym 3,0% PKB. Wskaźnik ten jest kluczowym miernikiem stabilności fiskalnej państwa. Oficjalne dane opublikowane przez Główny Urząd Statystyczny (GUS) oraz zweryfikowane przez Komisję Europejską (Eurostat) w kwietniu 2026 roku potwierdzają, że Polska w 2025 roku odnotowała deficyt w wysokości 7,3% PKB. Oznacza to przekroczenie dopuszczalnego unijnego limitu o 4,3 punktu procentowego.
Analiza danych statystycznych wskazuje na dynamiczny wzrost nierównowagi w polskich finansach publicznych na przestrzeni ostatnich lat. Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w relacji do PKB w poszczególnych latach kształtował się następująco:
- W 2022 roku wyniósł 3,4% PKB,
- W 2023 roku wzrósł do 5,2% PKB,
- W 2024 roku osiągnął poziom 6,4% PKB,
- W 2025 roku uległ dalszemu pogłębieniu do poziomu 7,3% PKB.
Głównymi czynnikami wpływającymi na tak wysoki poziom deficytu w ubiegłym roku były rosnące wydatki sztywne, w tym znaczące inwestycje w obronność państwa, wyższe koszty obsługi długu publicznego oraz stabilnie wysokie wydatki socjalne i spożycie publiczne. Zgodnie z raportami Eurostatu, pod względem wielkości deficytu w relacji do PKB w 2025 roku, Polska zajęła drugie miejsce w całej Unii Europejskiej, ustępując pod tym względem jedynie Rumunii, która odnotowała deficyt na poziomie 7,9%. Konsekwencją tak wysokiego wskaźnika jest objęcie Polski procedurą nadmiernego deficytu (EDP).
Równolegle ze wzrostem deficytu odnotowano gwałtowny przyrost długu sektora instytucji rządowych i samorządowych. W 2025 roku osiągnął on poziom 59,7% PKB, co plasuje go na samej granicy drugiego kryterium fiskalnego z Maastricht, które dopuszcza zadłużenie publiczne do maksymalnie 60% PKB. Chociaż poziom polskiego długu pozostaje nominalnie niższy od średniej unijnej wynoszącej 81,7%, tempo jego przyrostu – o blisko 11 punktów procentowych od 2022 roku – stanowi istotne wyzwanie dla długofalowej stabilności budżetowej kraju.